Het huidige gebrek aan transparantie biedt fiscale adviseurs de mogelijkheid om op een relatief eenvoudige manier grensoverschrijdende constructies op te zetten waarbij belastbare winsten doorgesluisd worden naar belastingparadijzen of waarbij de totale belastingdruk op een andere, kunstmatige manier fors verlaagd wordt. Deze praktijken zijn niet per definitie illegaal, maar offshorestructuren en agressieve fiscale planning zijn anno 2018 niet meer te verdedigen.

Daarom beslisten de Europese ministers dinsdag om een meldingsplicht in te voeren voor 'intermediairs'. Fiscaal adviseurs, boekhouders en advocaten moeten mogelijk schadelijke constructies bij de nationale autoriteiten melden, zodat zij daarop kunnen anticiperen om de mazen in het net te dichten. Via een centrale databank zullen de EU-landen de informatie die ze ontvangen met elkaar moeten uitwisselen.

Om te bepalen wat precies grensoverschrijdende agressieve fiscale planning is, wordt gewerkt met een uitgebreide lijst met kenmerken. Wanneer een constructie het bijvoorbeeld mogelijk maakt dat inkomsten omgezet worden in andere categorieën die lager worden belast, moet een belletje gaan rinkelen.

De maatregel beoogt vooral een afschrikkend effect, die fiscaal specialisten ervan moet weerhouden zulke constructies te bedenken en aan te bieden. Wie de transparantievereisten aan zijn laars lapt, zal door de betrokken lidstaat bestraft worden.

België steunt het akkoord volmondig, zei minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) tijdens het debat op de Ecofin-ministerraad. 'De compromistekst zal de transparantie en eerlijke belastingheffing ten goede komen', luidde het. Van Overtveldt benadrukte dat ons land 'volledig toegewijd' blijft in de strijd tegen agressieve fiscale planning. Dat de lidstaten bovendien verplicht worden de meldingen over zulke constructies aan elkaar door te geven, zal volgens hem zonder twijfel een impact hebben op de adviessector.

De 28 lidstaten krijgen tot 31 december 2018 de tijd om de nieuwe richtlijn in nationale wetgeving om te zetten. Dat moet toelaten dat de meldingsplicht op 1 juli 2020 ingaat.